زندگی در ابرها
محاسبات ابری یکی از داغ ترین بحث های امروز دنیای کامپیوتر است . بسیاری آینده کامپیوتر را در محاسبات ابری می بینند و آن را راهکاری عالی برای معمای بزرگ سرعت کامپیوترها می دانند . برخی نیز آن را دارای مشکلات فراوانی می دانند و معتقدند این روش حریم خصوصی افراد را از بین خواهد برد . اما محاسبات ابری چیست و چگونه می توان از آن استفاده کرد؟
یکی از طعنه آمیزترین نکات فناوری مدرن این است که با وجود اینکه قدرت کامپیوترها بسیار بالاتر رفته ، اما بنظر میرسد کار با کامپیوتر کندتر شده و کامپیوترها سرعت سابق را ندارند !
دلیل این موضوع روشن است : هر روز ، سیستم عامل ها و بسته های نرم افزاری پیچیده تر میشوند و امکانات آنها خیلی از سطح نیازهای یک کاربر متوسط فراتر می رود . بدتر اینکه آها نیاز به منابعی بیشتر از منابع یک کاربر معمولی دارند .
این مسائل باعث میشود تجربه کار با کامپیوتر دلچسب نباشد . به این ترتیب ، کاربران ویندوز مجبورند مدتی طولانی به انتظار بنشینند تا ویندوز اصطلاحا بالا بیاید . سپس نوبت برنامه ها و سرویس های پس زمینه میرسد تا کارشان را آغاز کنند و به درد و رنج کاربران بیافزایند .
در نظر بگیرید چه سخت افزاری برای اجرای ویندوز امروزی مورد نیاز است . برای اجرای ویندوز 95 ، به کامپیوتری با پردازنده 160 مگاهرتزی ، 4 مگابایت رم و 40 مگابایت هارددیسک نیاز داشتید . کافیست چند سال جلوتر بیائید تا به ویستا برسید که پردازنده 1 گیگاهرتزی ، 512 مگابایت رم و 15 گیگابایت هارددیسک نیاز دارد . چند نفر پیدا می کنید که بگویند تجربه کار با ویستا به مراتب بهتر از ویندوز 95 است ؟حتی شاید برخی نظر عکس هم داشته باشند !
برنامه ها و سیستم عامل ها هر دو مقصرند . ده سال پیش ، Excel یک برنامه صفحه گسترده قدرتمند بود که کارش را خیلی خوب انجام می داد . سال ها گذشته و این برنامه صدها ویژگی جدید و رنگارنگ پیدا کرده که 99 درصد کاربران حتی از وجود آنها خبر ندارند ، چه رسد به اینکه بدانند این ویژگی ها به چه دردی می خوردند . اکسل تنها نمونه ای از صدها برنامه ای است که از این مشکل رنج می برند .
البته این امر تقصیر برنامه نویسان نیست ، در دهه های 1970 و 1980 آنها مجبور بودند به شکل مستقیم با بیت ها و بایت ها سر و کله بزنند ، اما امروز ماجرا فرق می کند . آنها مجبور شده اند ویژگی های بیشتر و بیشتری به برنامه ها بیافرایند تا کاربران را متقاعد کنند که دست از نسخه های قبلی برداشته و به نسخه های جدید روی بیاورند . ساخت ویژگی های جدید ، بسیار ساده تر از بهینه سازی ویژگی های قبلی است و همچنین بازاریابی برای محصولی که ویژگی های جدیدتر بیشتری دارد ، آسان تر است .
اما همین کارها باغث شده سرعت کامپیوترها به شکل سرسام آوری کاهش یابد . به این قانون Wirth میگویندکه طبق آن ، میزان کند شدن نرم افزارها بیشتر از میزان قدرتمندتر شدن سخت افزار هاست .
محاسبات ابری
خوشبختانه راهکاری برای حل این مشکل وجود دارد . تلفیق اینترنت پرسرعت و شرکت هائی که خدمات برنامه ها را به صورت درخواستی ارائه میدهند ، دنیای جدیدی ساخته که به آن محاسبات ابری می گویند .
ایده اصلی محاسبات ابری اینست که نرم افزار ها بجای اینکه بر روی کامپیوتر کاربران نصب شوند ، روی یک سرور آنلاین قرار گیرند . برنامه عموما در مرورگر وب اجرا می شود و به این ترتیب ، از هر کامپیوتری که به اینترنت دسترسی داشته باشید ، می توانید برنامه را اجرا کنید .
روشن است که این کار چه مزیت هائی دارد . در اینصورت چه نیازی است تا برنامه ای را خریداری کرده ، نصب کنید و از آن نگهداری کنید ، آن هم در حالی که فقط به خدماتی که برنامه می دهد نیاز دارید ؟ این باز گشتی به دهه های 1970 و 1980 است . در آن هنگام ، یک Mainframe (کامپیوتر بزرگ چندمنظوره) مرکزی پرقدرت وجود داشت و کنسول ها به آن وصل شده و از قدرت پردازش آن استفاده می کردند . حالا هم یک ابر در مرکز قرار می گیرد و از طریق اینترنت ، به بقیه کامپیوترها سرویس می دهد .مسئله اصلی اینست : آیا محاسبات ابری می تواند نجات بخش باشد ، یا اینکه جرقه ای بیش نبوده و به زودی خاموش می شود ؟
موفقیت رویائی نت بوک ها را می توان به فال نیک گرفت . این نوت بوک های کوچک بسیاری از ویژگی ها را ندارند و سخت افزار ارزان آنها برای استفاده از اینترنت بهینه شده است . آنها قدرت پردازش بالائی ندارند و حتی درایورهای نوری هم از آنها حذف شده است ، چون فرض بر اینست که کاربران ترجیح می دهند برنامه ها را دانلود کنند . بسیاری از آنها بدلیل قدرت پردازش پائین ، به جای ویندوز ویستا از ویندوز ایکس پی یا لینوکس استفاده می کنند . نت بوک ها می توانند بسادگی از خدمات محاسبات ابری استفاده کنند .
گوگل وارد می شود
گوگل از جمله شرکت هائی است که معتقدند آینده از آن محاسبات ابریست . آنها میلیاردها دلار صرف ساخت و تهیه فناوری هائی کردند که به کاربران اجازه ساخت ، ویرایش و ذخیره آنلاین فایل ها را می دهد . امروز با داشتن یک اکانت Gmail ، می توانید یک حساب ایمیل ، یک تقویم ، یک واژه پرداز ، یک برنامه صفحه گسترده ، یک برنامه شبیه PowerPoint ، یک گالری عکس و بسیاری موارد دیگر را به صورت رایگان و آنلاین در اختیار داشته باشید .
احتمالا تا حالا از خدمات فوق استفاده کرده اید . برای این کار کافیست در بالای صفحه جی میل ، روی Documents ، Calender یا Photos کلیک کنید . با این حال گوگل یک ضعف بزرگ دارد . آنها از یکی از مهم ترین عناصر محاسبات ابری بی بهره اند : ذخیره سازی آنلاین .
سالهاست که گفته می شود گوگل قصد دارد GDrive را که درایو آنلاین کاربران خواهد بود ، راه بیندازد . با این درایو آنلاین ، کاربران خواهند توانست فایل های خود را در محیطی شبیه مرورگر ویندوز ذخیره و مدیریت کنند . گوگل در صورت معرفی GDrive ، تبدیل به یک شرکت خوب در زمینه ی محاسبات ابری خواهد شد ، اما هنوز شرکت ایده آلی در این زمینه محسوب نمی شود .
به شیرینی شکر
آنهائی که قصد دارند کارهایشان را بصورت نیمه وقت در محیط ابری انجام دهند ، نیاز به محلی برای ذخیره آنلاین فایل ها دارند تا بتوانند فایل هایشان را روی آن ذخیره کنند و از همه جا به آنها دسترسی داشته باشند . سرویس های اینچنینی بسیاری وجود دارند ، اما اغلب آنها بیشتر بعنوان یک پشتیبان برای هارددیسک فعلی کاربران عمل می کنند .
یکی از این سایت ها SugarSync به نشانی www.sugarsync.com است . در این سایت کاربران 2 گیگابایت فضا بصورت رایگان در اختیار خواهند داشت ، اما می توانند این فضا را با پرداخت 5 دلار در ماه به 30 گیگابایت و با پرداخت 10 دلار در ماه به 60 گیگابایت ارتقاء دهند . اگر مبلغ به صورت سالانه محاسبه شود ، شامل تخفیف هم خواهد شد . این سرویس اجازه می دهد فایل هایشان را از طریق کامپیوتر و گوشی ، از هر جا که باشد ، همگام سازند .
این سایت نشان می دهد که محاسبات ابری چقدر قدرتمند است . با استفاده از آن ، پشتیبان گیری از فایل های شما به شکل بسیار خوبی انجام می شود و خواهید توانست از هر جائی که اینترنت داشته باشد ، به آنها دسترسی داشته باشید . همچنین می توانید آرشیو موسیقی خود را روی این سایت ذخیره کنید و با قابلیت Streaming این سایت ، از هرجا که خواستید به آن گوش دهید .
با این حال مشکلاتی هم وجود دارد . برای مثال سرعت آپلود معمولا پائین تر از سرعت دانلود است و قرار دادن فایل ها در سایت ممکن است زمان زیادی طول بکشد .
همچنین ممکن است شرکت ارائه دهنده اینترنت به شما ، سقف ترافیک برایتان در نظر گرفته باشد . البته شما هر ماه حجم زیادی از فایل ها را آپلود نمی کنید ، اما اینکه آپلود اولیه چند ماه طول میکشد ، چندان جالب نخواهد بود .
مزایا و معایب
بجز مسائل امنیتی ، شاید بزرگترین دغدغه محاسبات ابری ، اختلال در اتصال کاربران به اینترنت باشد . مثلا ممکن است یک مودم داشته باشید که کارائی خوبی نداشته باشد ، در این حال به فایل ها ، نرم افزارها و ایمیل های قبلی خود دسترسی نخواهید داشت . شرکت ها تلاش می کنند این مشکل را برطرف سازند . برای مثال ، جی میل امکانات POP3 را اضافه کرده تا بتوان با استفاده از برنامه ای مثل Outlook Express ، ایمیل ها را در کامپیوتر ذخیره کرد . همچنین Google Gears خصوصیت آفلاین را به سرویس های گوگل می افزاید . با استفاده از آن ، هنگامی که ارتباط اینترنتی برقرار نیست ، می توانید کارهایتان را به آن بسپارید و پس از وصل شدن اینترنت ، آن کارها انجام خواهند شد .
واژه پرداز گوگل که از طریق جی میل می توانید به آن دسترسی داشته باشید ، تمام امکانات مورد نیاز شما را بهمراه دارد : شمارنده تعداد کلمات ، چند نوع فونت و پاراگراف ، قابلیت درج تصاویر ، جداول ، کامنت ها و دیگر کارهائی که از یک برنامه واژه پرداز معمولی برمی آید . این برنامه با Microsoft Word نیز سازگاری کامل دارد و فایل ها را می توان بدون مشکل بین این دو رد و بدل کرد .
دیگر برنامه های گوگل مشکلاتی دارند . مثلا برنامه صفحه گسترده آن از امکانات ریز اما کارآمد ، مانند امکان تعیین عددی عرض ستون ها و یا ارتفاع سطرها بی بهره است(این کار تنها با استفاده از ماوس امکان پذیر است) . همچنین برنامه PDF File Wiewer آن ، فایل های PDF را به وضوح خود برنامه Adobe Acrobat نشان نمی دهد .
با اینحال گوگل امکان ویرایش همزمان فایل ها را در اختیارتان قرار می دهد . یعنی می توانید فایل ها را همراه دوستان خود ، همزمان تغییر دهید و نیازی نیست مرتب فایل ها را برای آنها ایمیل کنید و سپس از آنها تحویل بگیرید . همچنین در بعضی از برنامه ها ، با استفاده از رنگ مشخص می شود که کدام کاربر ، چه تغییری روی اسناد انجام داده است .
فراتر از گوگل
نرم افزار های آنلاین بسیاری را در سایت www.zoho.com می توانید بیابید که بسیار به دردتان خواهد خورد .
این سایت نه تنها برنامه های شبیه به نرم افزارهای آنلاین گوگل را دارد ، بلکه در آن ابزارهای دیتابیس ، کنفرانس های تحت وب ، سیستم مدیریت ارتباط با مشتری و برنامه های دیگری خواهید یافت .
Zoho قالب های فراوانی دارد و انجمن های آن هم بسیار به کار کاربران خواهد آمد . قابلیت های فراوان این سایت و استفاده آن از فناوری Ajax به شما این حس را می دهد که گویی برنامه ها را روی کامپیوتر خودتان نصب کرده اید . همچنین قادر خواهید بود فایل های مختلفی را کنار هم باز کنید .
ویرایش عکس
سایت FotoFlexer یکی از سایت های پرشمار ویرایش عکس است که به شما امکان می دهد بصورت رایگان تصاویر خود را تغییر دهید . شاید بسیاری از افرادی که یه قدرت فوتو شاپ یا پینت شاپ عادت دارند ، از این برنامه ساده خوششان نیاید ، اما تردیدی نیست که این برنامه امکانات خوبی را در اختیار کاربران می گذارد . در ان تصاویر را می توان برید ، تغییر اندازه داد و لایه های مختلف تصویر را روی هم گذاشت . همچنین این برنامه مانند فوتو شاپ CS4 اجازه می دهد بدون اینکه سوژه های کلیدی عکس تغییر یابند ، تصاویر را عریض کرده یا از عرض آنها بکاهید .
چشم انداز
برخی از مبتکرانه ترین فناوری های روز در حالی طراحی می شوند که سازندگان آنها ، محاسبات ابری را در ذهن داشته اند و به این ترتیب بنظر می رسد کحاسبات ابری چیزی فراتر از یک جرقه زودگذر باشد . اما در هر حال ، مشکلاتی در این زمینه وجود دارد . سرعت آپلود باید در سراسر دنیا بهبود یابد تا بتوان از امکانات محاسبات ابری به خوبی استفاده کرد . همچنین بسیاری از مناطق دنیا دسترسی به اینترنت ندارند و این مشکل دیگری در این زمینه است .
از سوی دیگر ، حریم خصوصی افراد نیز دغدغه ی دیگری است . برای برخی از افراد اینکه بتوانند از هر جایی به فایل هایشان دسترسی داشته باشند ، باعث می شود چندان به حفظ حریم خصوصی خود فکر نکنند ، اما برخی دیگر تفکر متفاوتی دارند . روشن است که رفتار آنلاین افراد بررسی خواهد شد تا مشخص شود افراد به چه چیزهائی گرایش دارند تا این موضوع در بازاریابی کالاهای جدید مورد استفاده قرار بگیرد . گوگل همین حالا هم رفتار هر کاربر را مورد بررسی قرار داده و بر اساس آن تبلیغات آنلاین را به وی نشان می دهد . شاید برخی شرکت ها حاضر شوند اطلاعات افراد را برای مقاصد بازاریابی به شرکت های دیگر بفروشند .
دغدغه دیگر ، زمان حق دسترسی به فایل هاست . اگر فایلی به سروری فرستاده شود ، احتمالا حتی پس از پاک کردن آن هم برای مدتی طولانی در یک مکان دیگر باقی خواهد ماند .
بنظر می رسد مسئله دسترسی به اینترنت در سراسر دنیا بزرگترین دغدغه محاسبات ابریست . برنامه ها روی سرورها بخوبی اجرا می شوند ، اما دسترسی به آنها و بویژه سرعت آپلود مشکل بزرگیست . در هر حال ، بنظر می رسد در آینده نزدیک کاربران هم فایل های خود را روی کامپیوترشان ذخیره کنند و هم برنامه های نصب شده روی سیستم را اجرا کنند ، و هم اینکه از محاسبات ابری استفاده نمایند .
منبع : مجله ی رایانه خبر شماره ی ۶۱